Praca, która boli – emocjonalne skutki wypalenia

Wypalenie zawodowe jest zjawiskiem, które dotyka coraz większą liczbę osób, w tym również młodych. Nie zawsze zdajemy sobie sprawę, że takie objawy jak brak motywacji do działania, niestabilność emocjonalna czy problemy ze snem mogą świadczyć o tym, że nasz mózg jest przeciążony i potrzebuje resetu.

Niekiedy też obwiniamy trudną sytuację w pracy, wydaje nam się, że to chwilowy kryzys, który zaraz minie i będziemy mogli w końcu odzyskać równowagę. A co jeżeli on nie mija? Jeżeli z każdym dniem jesteśmy coraz bardziej zmęczeni, obowiązki się nawarstwiają a my mamy wrażenie że toniemy w tym wszystkim. W takim przypadku warto skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologicznej, by wspólnie przyjrzeć się tej sprawie. 

Zanim jednak wybierzemy się do gabinetu, można dokonać samoobserwacji by wstępnie ocenić swoją sytuację. Zacznijmy od ¹tego czym jest wypalenie zawodowe. WHO (World Health Organization) definiuje to jako stan wielkiego wyczerpania emocjonalnego, fizycznego oraz psychicznego, który jest następstwem występowania przewlekłego stresu i napięcia w miejscu pracy. Różnica między wypaleniem zawodowym a zwykłym zmęczeniem, jest taka, że w przypadku zwykłego zmęczenia wystarczy parę dni regularnego snu (8 godzin)², spokojniejszy weekend czy spędzenie czasu sam ze sobą by w pełni się zregenerować. Jednak gdy mamy do czynienia z wypaleniem, objawy te nie tylko nie ustępują, ale mogą z czasem powodować coraz to poważniejsze trudności. Zaczynają mieć znaczący wpływ na wszelkie sfery naszego życia, nie tylko tę zawodową. Omówimy teraz najczęściej występujące objawy, które mogą świadczyć o tym że zmagamy się z wypaleniem zawodowym³.

Problemy z koncentracją 
Mamy wrażenie że jesteśmy wiecznie rozkojarzeni przez co trudno jest nam się skupić nawet na prostych czynnościach. Nasze myśli wciąż krążą wokół tematu pracy, “uciekają w różne strony” a w naszej głowie panuje chaos. Łapiemy się na tym, że musimy dwa razy czytać jedną stronę książki, podczas rozmowy wielokrotnie prosimy o powtórzenie czyjejś wypowiedzi, dźwięki z otoczenia stają się bardziej uciążliwe i uniemożliwiają nam pracę i nie pamiętamy gdzie w mieszkaniu położyliśmy klucze. Wszelkie takie sygnały, mogą świadczyć o tym, że nasz organizm jest przeciążony i nie jest w stanie prawidłowo przetworzyć wszelkich informacji, które do nas dochodzą. 

Obniżony nastrój 
Czynności, które do tej pory sprawiały nam przyjemność stają się monotonne i coraz częściej zaczynamy ich unikać. Zaczynamy zaniedbywać tę sferę życia, która skupia się na przyjemnościach, rezygnujemy z dotychczasowych hobby czy spotkań towarzyskich. Może towarzyszyć nam uczucie smutku i przygnębienia nawet podczas zajęć, które jeszcze niedawno wykonywaliśmy z radością

Nagły spadek motywacji 
Zwykłe wyjście do pracy czy sprzątnięcie w domu stają się dla nas bardziej uciążliwe. Częściej zauważamy, że codzienne obowiązki przypominają górę, której nie jesteśmy w stanie przeskoczyć. Towarzyszy temu również ciągłe poczucie zmęczenia i niechęci do podejmowania nowych wyzwań. Cele które sobie wyznaczyliśmy schodzą na drugi plan, a w naszej głowie pojawiają się myśli “nie mam na to siły”. 

Niepokój 
Nie mówimy tutaj o zwykłym stresie, który towarzyszy nam w trudniejszych momentach naszego życia. Niepokój, którego doświadczamy utrzymuje się przez większą część dnia i zdecydowanie utrudnia nam nasze funkcjonowanie. Nasze ciało jest wiecznie spięte, mamy wrażenie że zaraz coś złego się wydarzy, mimo że nic na to nie wskazuje. Często pojawia się natłok myśli, nie jesteśmy w stanie się zrelaksować oraz widzimy wszystko w czarnych barwach. Może też pojawić się katastrofizacja (przewidywanie najgorszych możliwych scenariuszy wydarzeń, bez uwzględnienia bardziej prawdopodobnych możliwości) czy częste ruminowanie (ciągłe wracanie do wydarzeń z przeszłości, i skupienie na swoich niepowodzeniach)

Zmiany nastroju 
W jednej chwili cieszymy się na widok swojego ukochanego psa, by po chwili zauważyć że jego wesołe szczekanie zaczyna nas denerwować. Emocje które często nam wtedy towarzyszą to irytacja i rozdrażnienie, stajemy się bardziej wrażliwi na sygnały z zewnątrz i niekiedy interpretujemy je jako atak na nas. Te gwałtowne przeskoki emocjonalne sprawiają, że często nie rozumiemy dlaczego nagle zaczynamy czuć się inaczej, co tylko zwiększa poczucie zagubienia i dezorientacji. Ponadto kiedy stajemy się bardziej reaktywni (szybko i gwałtownie reagujemy na wszelkie bodźce) bardziej prawdopodobne jest to, że nasze relacje na tym ucierpią i pojawią się wszelakie konflikty, również w pracy. 

Społeczna izolacja 
Zaczynamy powoli wycofywać się z życia towarzyskiego, zdarza się nam w ostatniej chwili odwoływać spotkania czy przekładać je w nieskończoność. W pracy również unikamy wszelkich interakcji, zaczynamy preferować czas spędzony w pojedynkę, z dala od innych. Dzieje się tak, ponieważ nasz organizm jest w wiecznym trybie “walcz lub uciekaj” przez co spędzanie czasu z innymi staje się dla nas zbyt wyczerpujące psychicznie. Może to również skutkować negatywnym nastawieniem do innych. 

Fizjologia 
Nasze ciało zaczyna nam dawać znaki, że coś jest nie tak. Pojawiają się trudności z zasypianiem, nagłe bóle głowy i ogólne poczucie wyczerpania. Mamy wrażenie wiecznego zmęczenia, mogą pojawiać się zmiany apetytu oraz większa podatność na infekcje. Organizm wysyła wtedy wyraźny komunikat i alarmuje nas że to czas aby bliżej się temu przyjrzeć. 

Poczucie braku sensu 
Zaczynamy się zastanawiać i analizować wszelkie swoje wybory, co często prowadzi do wniosku, że wszystko jest bez znaczenia. Czy ta praca spełnia moje oczekiwania? Czy czuję się w niej kompetentnie? Czy to wszystko ma sens? Kwestionujemy to, co do tej pory wydawało nam się oczywiste. Zaczynamy wątpić w swoje możliwości i ogarnia nas poczucie egzystencjalnej pustki. 

Nadużywanie substancji 
W sytuacji kryzysu jesteśmy w szczególności narażeni na sięganie po różnego rodzaju środki, by zminimalizować nasze cierpienie. Mowa tu jest nie tylko o twardych narkotykach, ale również o lekach uspokajających czy kieliszku wina na wieczór. Organizm uczy się redukować lęk w ten sposób, co tymczasowo daje poczucie ulgi, jednak w dłuższej perspektywie przyczynia się do upośledzenia regulowania emocji. 

Są to jedynie niektóre z sygnałów, które mogą świadczyć o wypaleniu zawodowym. Każdy w indywidualny sposób może reagować na trudną sytuację w pracy, co oznacza, że warto monitorować wszelkie zmiany w naszym organizmie, zarówno te psychiczne, fizyczne i poznawcze. Do najczęstszych sygnałów należy również spadek wydajności w pracy, emocjonalne wycofanie czy obniżone poczucie własnej skuteczności (“nic nie potrafię”). 

Warto również samodzielnie lub z terapeutą zastanowić się jaka może być przyczyna naszego wypalenia. Zbyt wysokie wymagania wobec siebie, obciążenie obowiązkami, brak równowagi między pracą a życiem prywatnym (work-life balance) czy zaniedbywanie odpoczynku mogą przyczyniać się do pogorszenia naszych objawów.

Niekiedy powodem może też być nieodpowiednie miejsce pracy lub sam jej charakter. Warto wtedy zadać sobie następujące pytania. Czy jest to coś, co chcę dalej robić? Jakich zmian można dokonać żeby poczuć się lepiej? A może lepiej spróbować czegoś zupełnie innego? 

Przyczyny wypalenia mogą być różne, dlatego tak istotne jest by w odpowiednim momencie zwrócić się o pomoc terapeuty lub psychologa by wspólnie przyjrzeć się swojej sytuacji. Jeśli podejrzewasz u siebie wypalenie, nie zostawiaj tego na później. Umów się na konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą Centrum INDYGO.

Źródła:

¹ World Health Organization. (2019). Burn-out an “occupational phenomenon”. Retrieved from: https://www.who.int

² Watson, N. F., Martin, J. L., Wise, M. S., Carden, K. A., & Curhan, G. C. (2015). Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: A Joint Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine and Sleep Research Society. Sleep, 38(6), 843–844. doi:10.5665/sleep.4716

³ Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103–111. doi:10.1002/wps.20311

⁴ Koutsimani, P., Montgomery, A., & Georganta, K. (2019). The Relationship Between Burnout, Depression, and Anxiety: A Systematic Review and Meta-Analysis. Frontiers in Psychology, 10, 284. doi:10.3389/fpsyg.2019.00284

⁵ Salvagioni, D. A. J., Melanda, F. N., Mesas, A. E., González, A. D., Gabani, F. L., & Andrade, S. M. (2017). Physical, psychological and occupational consequences of job burnout: A systematic review of prospective studies. PLOS ONE, 12(10), e0185781. doi:10.1371/journal.pone.0185781

⁶ Ahola, K., & Hakanen, J. (2007). Job strain, burnout, and depressive symptoms: A prospective study among dentists. Journal of Affective Disorders, 104(1–3), 103–110. doi:10.1016/j.jad.2007.03.004

Artykuł autorstwa naszej psycholog – Karoliny Kamińskiej

Nasi specjaliści zajmujący się wypaleniem zawodowym:

Kilka słów o mnie:
Zapraszam szczególnie osoby, które mają poczucie utknięcia w przeszłości, pragnące poprawić swoje poczucie własnej wartości bądź przyjrzeć się swojemu funkcjonowaniu w różnych obszarach jak np. w relacjach interpersonalnych i pragnące popracować nad swoimi emocjami.

Zakres wiekowy pacjentów:
– Dorośli od 18 roku życia

Kamila Czajkowska

Kilka słów o mnie:
W pracy terapeutycznej kieruję się indywidualnym podejściem do każdej trudności jakiej doświadcza pacjent. Ważna jest dla mnie relacja terapeutyczna oparta na zaufaniu i otwartości. Uważam, że atmosfera akceptacji i zrozumienia sprzyja poznawaniu siebie i dokonywaniu zmian.

Zakres wiekowy pacjentów:

Aleksandra Blicharska

Kilka słów o mnie:

Praca z ludźmi zawsze była moją pasją. Pomaganie osobom w kryzysie i towarzyszenie im w procesie zmiany daje mi ogromną satysfakcję. Wierzę, że każdy ma w sobie siłę do przezwyciężania trudności – moim celem jest wspieranie w odkrywaniu tej siły i rozwijaniu umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami.

Zakres wiekowy pacjentów:
– Młodzież od 16 r.ż.
– Dorośli

Anna Chrzanowska

Kilka słów o mnie:
Moje podejście opiera się na uważności, ciekawości i szacunku dla wewnętrznego świata drugiej osoby. Moim celem jest wspieranie osób w odkrywaniu ich emocji, potrzeb oraz potencjału. Wierzę, że każdy z nas zasługuje na zrozumienie i pomoc w trudnych momentach życia.

Zakres wiekowy pacjentów:
– Dzieci powyżej 10 roku życia
– Dorośli.

Dominika Szabat